Nadat onze militairen weren uitgezonden naar Indië werd in Nederland het NIWIN (Nationale Inspanning Welzijnsorganisatie  Indië opgericht. Dit was een samenwerkingsverband  tussen verschillende organisaties als Katholiek thuisfront en het Protestants Interkerkelijk Thuisfront.    

Het doel was het moreel en inmaterieel  ondersteunen van de Nederlandse militairen in Indië.

Behalve het sturen van kerstpakketten en andere goederen verzorgen dit soort organisaties ook het opnemen van versturen van gesproken brieven. Dit kon vanuit Nederland gericht aan de militairen in Indië maar ook andersom.

Gesproken brieven waren kleine grammofoonplaatjes meestal van karton met een kunststof layer. In die periode, dus tussen 1946 en 1948 was 78 toeren de standaard snelheid waarmee grammofoonplaten werden afgespeeld. Dus ook dit soort plaatjes draaien op 78 toeren.

De techniek werd verzorgd door professionele opnamestudio’s die met mobiele apparatuur het land in trokken en plaatselijk in buurthuizen de opnames verzorgden. Ook de familieleden in Nederlands-Indië stuurden grammofoonplaatjes op. 

Soldaat der 1e klasse Wim Mom met legernummer 271125099 was in 1948 gelegerd in Sumatra. Zijn ouders, zus en zwager stuurden hem deze gesproken brief. 

Geproken groet

Vóór, maar vooral ná de Tweede Wereldoorlog maakten veel mensen gebruik van de mogelijkheid om bij de Bijenkorf, V&D of een plaatselijke particuliere studio gesproken brieven op te nemen op een klein aluminium- of kartonnen plaatje. Dit waren de zogenaamde ‘groetenplaatjes’ , korte
boodschappen, vaak uitgesproken door het hele gezin, zodat de stemmen van vader, moeder, broers, zussen of verloofden te horen waren.

"Hallo Gert, hier komt de stem van je vader uit de luidspreker. Leuk hè, zo de stem te kunnen horen! De vakantie is nog niet teneinde maar dat gaat nog lukken hoor. Wel jammer dat we minder goed weer gehad hebben. De hartelijke groeten van de hele familie”.

De boodschappen op de grammofoonplaatjes stelden vaak niet veel voor, maar de emotionele waarde ervan was groot, de verbondenheid met familie overzee werd er even door hersteld en dat was zeker in de periode 1945-1949 erg belangrijk.  

Ik heb wat plaatjes op you tube gezet. Klik op de afbeelding voor de link.

 

Dit is een onbespeelde plaat met een enveloppe. Je ziet dat er twee gaten in de plaat zitten. Dat is gedaan om de plaat tijdens het opnemen goed te borgen op de draaitafel. bij het snijden van de groef zou anders de plaat verschuiven.

Het opnemen van dit soort plaatjes ging nog lang door, want hieronder nog een plaatje uit 1960 waarin een soldaat in Nieuw Guinea de groeten doet.

Er was zelfs een mogelijkheid om "onderweg" even een plaatje op te nemen. De Voice-O-Graph was een machine waar je een muntstuk kon ingooien en dan een plaatje kon inspreken.

Op het grammofoonplaatje staat een zeeman die in Hamburg een groet opneemt  aan de familie. (klik op het plaatje)

  

De Princeton University heeft een onderzoek gedan naar dit soort gesproken brieven. Voor een link naar hun wesite klik hier.

Nog wat afbeeldingen van opname automaten.

 Opname ggrammofoon

Opname grammofoon

 

   
© ALLROUNDER